Employer Branding voor ambitieuze werkgevers

Blog

De kracht van een gunst

Hoe vrijwilligers de productiviteit van een organisatie kunnen verhogen

Heb jij ooit wel eens een vreemde een handje geholpen om even iets te versjouwen? Het zou vijf minuutjes duren, maar dat werden er uiteindelijk vijftig. Hoe dan ook, je hebt iemand geholpen en dat voelt goed. Maar waarom heb je eigenlijk ‘ja’ gezegd toen diegene om je hulp vroeg? Als je hierover nadenkt kom je waarschijnlijk tot iets als ‘dat doe je voor je medeburger’, ‘dan heb ik weer een goede daad verricht’, of ‘ik help anderen gewoon graag, zo ben ik nu eenmaal’. Klinkt bekend toch?

Stel: je had 20 euro gekregen om diegene even een handje te helpen. Achteraf dacht je dan waarschijnlijk anders over je verleende dienst: ‘tja, ik had er eigenlijk geen zin in, maar ja, 20 euro…’, of ‘ik mag die vent helemaal niet, maar ik steek nu wel mooi 20 euro in mijn zak’.

De barmhartige samaritaan in ons

Een situatie als deze wordt in de psychologie aangeduid met het overjustification effect. Dit houdt in dat een externe beloning voor een taak de intrinsieke motivatie doet afnemen. Andersom geldt ook dat wanneer er geen beloning tegenover staat, de intrinsieke motivatie toeneemt.

Als je een taak uitvoert waar geen beloning tegenover staat, gaan er in je hoofd automatisch een aantal radertjes draaien om erachter te komen wáárom je die taak in hemelsnaam aan het uitvoeren bent. Omdat je er geen dikke portemonnee aan overhoudt moet de conclusie haast wel zijn dat je het hartstikke leuk vindt om te doen, de persoon zo aardig vindt of de onbaatzuchtige weldoener in je naar boven komt.

Rondjes en vierkantjes

In zijn boek Predictably Irrational laat de Amerikaanse psycholoog Dan Ariely aan de hand van een aantal experimenten zien wat de kracht van intrinsieke motivatie is. Hij maakt een onderscheid tussen social norms - de intrinsieke motivatie - en market norms - de externe beloning.  

In een experiment liet hij een groep participanten een simpele opdracht uitvoeren. In vijf minuten tijd moesten zij op een computer zoveel mogelijk rondjes naar een vierkantje slepen. De participanten werden opgedeeld in drie verschillende groepen. Groep 1 krijgt 5 dollar voor het uitvoeren van de taak, groep 2 krijgt 0,50 dollar voor dezelfde handeling en groep 3 krijgt geen beloning, maar hen wordt gevraagd de taak uit te voeren als gunst.

Tromgeroffel…

De groep die 5 dollar kreeg sleepte gemiddeld 159 rondjes naar het vierkantje en de groep die 50 cent kwam tot een gemiddelde van 101 rondjes. Zoals je zou verwachten bij een hogere beloning werkte de groep die 5 dollar kreeg dus harder dan de groep die 50 cent kreeg.

Maar wat gebeurde er met de groep die geen beloning kreeg voor de taak. Juist! Deze groep kwam op de eerste plaats met een gemiddeld aantal rondjes van 168. Wanneer market norms niet aanwezig zijn en social norms de motivatie vormen zijn mensen dus bereid om harder te werken.

Hoe kun je dan verklaren dat wanneer mensen slechts 50 cent krijgen voor een opdracht die vijf minuten duurt er direct veel minder hard gewerkt wordt? Dat komt volgens Dan Ariely doordat de aanwezigheid van market norms ervoor zorgt dat social norms volledig wegvallen.

Leve de vrijwilliger!

Het weglaten van een beloning voor een taak leidt er dus niet alleen toe dat mensen zich beter voelen over zichzelf, maar ze doen ook nog eens meer hun best. Voor bedrijven en organisaties die met vrijwilligers (willen) werken, is dit een belangrijk gegeven. Er zijn natuurlijk veel meer motieven te bedenken waarom vrijwilligers zich belangeloos inzetten voor hun werk, maar het is interessant om te weten dat het bieden van vergoeding juist een averechts effect kan hebben. Wanneer er geen materiële beloning tegenover het vrijwilligerswerk staat, is de intrinsieke motivatie van de vrijwilliger sterker.

Op basis van bovenstaande theorieën en experimenten lijkt het in ieder geval raadzaam om je bedrijf of organisatie vrijwilligersproof te maken. Herken je als bedrijf of organisatie de ongekende werkersmentaliteit van jouw vrijwilligers, of zie je juist een compleet ander beeld? Deel het met ons! 

 
Meest recente artikelen
grid Naar het overzicht