Employer Branding voor ambitieuze werkgevers

Blog

Gewoontegedrag op de werkvloer

Hoe je gedrag van het voltallige personeel verandert

Als organisatie in beweging kan interne gedragsverandering nodig zijn. Je wilt bijvoorbeeld dat het personeel klantgerichter gaat werken, milieubewuster wordt of zich meer richt op het ontwikkelen van eigen talenten. Oude gedragspatronen moeten doorbroken worden en daarbij speelt interne communicatie een essentiële rol. Hoe krijg je het voor elkaar om de neuzen in dezelfde, nieuwe richting te krijgen?

Gewoontes en routinematig gedrag ontstaan bij uitstek in omgevingen die vertrouwd en bekend zijn en vrijwel niet veranderen. Voor veel mensen is de werkvloer zo’n omgeving. Iedere dag stap je om dezelfde tijd hetzelfde kantoor binnen, zit je aan hetzelfde bureau en werk je met dezelfde collega’s. De vele uurtjes die elke dag met collega’s door worden gebracht zorgen ervoor dat vertrouwen, vriendschappen en wie weet wat nog meer opgebouwd kunnen worden, maar maken het ook erg lastig om als werkgever gedragsverandering op de werkvloer teweeg te brengen.

Als omgevingen weinig veranderen ontstaat er een sterke link tussen de situatie en gedrag. Het binnenstappen van het kantoor roept, zonder erbij na te denken, automatisch hetzelfde routinematige gedrag op. Het is dus erg lastig om gedrag op de werkvloer te veranderen, maar het is niet onmogelijk. Hoe gaat dat dan in z’n werk?

Het antwoord ligt in zogenaamde ‘implementatie-intenties’. De drie Nederlandse sociaal psychologen Holland, Aarts en Langendam hebben onderzoek gedaan naar het doorbreken en aanleren van gewoontes op de werkvloer. In hun artikel beschrijven zij hoe implementatie-intenties slechte gewoontes kunnen doorbreken en goede gewoontes kunnen worden aangeleerd.

Van goede voornemens naar implementatie-intenties

Net als goede voornemens zijn implementatie-intenties ook wensen om nieuw gedrag aan te leren, maar het grote verschil met goede voornemens is dat implementatie-intenties heel concreet zijn. Een goed voornemen om meer te gaan sporten heeft vaak de volgende vorm: ik ben van plan om meer X te gaan doen. Een implementatie intentie daarentegen is specifieker en heeft de volgende vorm: in situatie Y, doe ik X (als ik thuiskom van werk, dan trek ik mijn hardloopschoenen aan en ga ik rennen).

De reden dat implementatie-intenties zo effectief zijn, is dat het heel erg lijkt op een gewoonte. Bij zowel gewoontes als implementatie-intenties wordt de sterke link tussen situatie en gedrag ontwikkeld en net als bij normaal gewoontegedrag zal de nieuwe, aangeleerde situatie automatisch het gewenste gedrag oproepen.

Met hetzelfde gemak, gooi je het in de afvalbak

In hun studie naar gewoontes op de werkvloer voerden Holland, Aarts en Langendam een experiment uit bij een telecombedrijf dat het recyclegedrag van hun 109 werknemers wilde verbeteren. Het bedrijf wilde zijn ecologische voetafdruk verminderen door onder andere het recyclegedrag van het personeel te verbeteren. Op de verschillende afdelingen werden daarom speciale recyclevuilnisbakken geplaatst en het personeel werd herhaaldelijk verzocht om hier hun oud papier en gebruikte plastic bekertjes in weg te gooien. Maar er veranderde weinig aan het gedrag van de werknemers, ondanks de inspanningen van het telecombedrijf.

In de experimentfase kreeg een deel van het personeel daarom de opdracht om implementatie-intenties te vormen waarin zij hun recyclegedrag moesten plannen en op moesten schrijven. Oftewel, ze moesten hun gewenste gedrag concreet maken. Bij deze groep mensen bleek dat er zelfs twee maanden na het einde van het experiment automatisch beter gerecycled werd. Ook bleek dat het veranderen van de omgeving (het plaatsen van een persoonlijke recyclevuilnisbak naast het bureau) significante effecten had op het automatische recyclegedrag.

Doe-het-zelf

In een experiment van Adriaanse en collega’s waarin implementatie-intenties worden gebruikt bij het doorbreken van slechte eetgewoontes wordt stapsgewijs uitgelegd hoe je implementatie-intenties kunt vormen om zo jezelf nieuw gedrag aan te leren. Het vormen van een implementatie-intentie ging daarbij zo:

Stap 1: Je gaf aan dat je regelmatig een drankje of tussendoortje neemt als je thuis of in een café bent. We willen je nu graag vragen om je voor te nemen om volgende week iedere keer een [alternatief] te nemen als je thuis of in een café bent en zin hebt in een drankje of tussendoortje.

Stap 2: Dit voornemen moet er als volgt uitzien: Als ik thuis/in een café ben en ik zin heb in een drankje of tussendoortje, dan neem ik een [alternatief]. Herhaal deze zin een aantal keren voor jezelf. Dit is belangrijk omdat we graag willen dat je probeert om je volgende week echt aan het voornemen te houden.

Stap 3: Probeer je nu in te beelden hoe je dit voornemen in de praktijk uitvoert: Als ik thuis/in een café ben en ik heb zin in een drankje of tussendoortje, dan neem ik een [alternatief]. 

Stap 4: Schrijf nu het voornemen dat je jezelf net hebt ingebeeld hieronder op.

Implementatie-intenties zijn dus de sleutel tot daadwerkelijke gedragsverandering op de werkvloer. Wanneer je begrijpt hoe gewoontegedrag zich vormt (in vertrouwde omgevingen die weinig veranderen), kun je deze kennis gebruiken om nieuwe gewoontes aan te leren. Je hoeft als bedrijf of organisatie dan niet direct de hulp in te roepen van drie sociaal psychologen, maar met vrij simpele implementatie-intenties kun je al heel wat bereiken.

Benieuwd hoe het onderzoek van Holland, Aarts en Langendam precies in zijn werk ging? Dat kun je hier nalezen.

Meer weten over het onderzoek van Adriaanse en haar collega’s? Klik dan hier.

 
Meest recente artikelen
grid Naar het overzicht